Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցին Լեհաստանում

Historia winiarstwa tego klasztoru, które od 1812 roku do dziś pozostaje klejnotem libańskiego winiarstwa, to wspaniałe świadectwo kreatywności i gospodarności narodu ormiańskiego. Pod świętymi łukami klasztoru, twierdzy ormiańskiej duchowości i kultury, kryje się inny skarb: najstarsza i wciąż działająca winiarnia Libanu, której korzenie sięgają początku XIX wieku.

Stało się to możliwe dzięki indyjsko-ormiańskiemu filantropowi. Tak więc, produkcja tam wina nie zaczyna się w winnicach, lecz w odległym mieście Madras w Indiach, w drugiej połowie XVIII wieku, dzięki dobroczyńcy Michaelowi Aghy Hovhanowi Babumianowi. W duchu patriotycznym, pełnym miłości do Kościoła, przekazał wielką darowiznę na rzecz klasztoru Bzommar i tamtejszego seminarium.
Wizja Babumiana była prosta, ale dalekowzroczna. Chciał, aby ten ośrodek edukacyjny nie cierpiał niedostatku, lecz miał własne, stabilne źródło dochodu. Z jego inicjatywy i dzięki jego środkom finansowym, zgromadzenie zakupiło duże połacie ziemi. Ten krok miał stać się kamieniem węgielnym samowystarczalności ekonomicznej klasztoru Bzommaru.

Narodziny i rozwój winiarstwa miały miejsce w 1812 roku, kiedy zakonnicy, uprawiając podarowane ziemie, uzyskali obfite i wysokiej jakości zbiory winogron. Aby nie zostały zmarnowane i miały dłuższe i bardziej wartościowe zastosowanie, w 1812 roku wpadli na pomysł winiarstwa, stając się jego pionierami w Libanie. Winiarnia w klasztorze Bzommar jest najstarszą wciąż działającą winiarnią w tym kraju. 
Proces fermentacji – przekształcania naturalnych cukrów w alkohol – odbywa się w kontrolowanej temperaturze, zachowując naturalny aromat winogron, co ułatwiają piwnice klasztorne o grubych murach, zapewniające stabilną temperaturę.
Dziedzictwo winiarskie klasztoru Bzommar opiera się na wielowiekowej tradycji, której podstawą są wina czerwone i unikalne tradycyjne wino słodkie. Jego tajemnica polega na tym, że ma wyjątkową naturę naukową i duchową.

Zmiana koloru – mimo że wino wytwarzane jest z białych winogron, symbolizujących świętość i czystość (szczególnie używane podczas Świętej Liturgii), po zakończeniu produkcji przybiera złocistoczerwony odcień, przypominający odcień tufu ormiańskiego.

Proces – uzyskanie naturalnie słodkiego wina w procesie produkcji wymaga ogromnych umiejętności. Doświadczeni mistrzowie doprowadzają fermentację, baz żadnych dodatków, do właściwego momentu, zachowując naturalny cukier winogronowy, który nadaje winu zdrową i szlachetną słodycz.

Rola beczek – dębowe beczki odgrywają szczególną rolę w procesie starzenia win musujących, ponieważ przyczyniają się do trwałości i rozwoju koloru wina.

 (na podstawie artykułu Khorena Pilavjiana, chemika który który przez dwa lata pracował
w piwnicach Bzommar, opisującego ciekawy proces powstawania wina w klasztorze)

 » cały artykuł w j. ormiańskim

» cały artykuł

7 października 2026 r. personel szpitala im. Matki Bożej z Nareku w Aszocku  świętował 35. rocznicę powstania placówki. W uroczystym wydarzeniu uczestniczyli: nuncjusz apostolski dla Gruzji i Armenii bp Giuseppe Pasotto; Ambasador Włoch w Armenii, dziekan wspólnot katolickich Armenii, archimandryta o. Nerses Galstyan; proboszcz wspólnot katolickich ormiańskich w Ashotsku, o. Hovsep Galstyan; księża kamilianie; przewodniczący wspólnoty w Aszocku; przedstawiciele władz miejskich i państwowych w Aszocku; generalna siostra przełożona sióstr ormiańskich Niepokalanego Poczęcia – a także inni goście, personel medyczny szpitala i mieszkańcy Aszocka. 

Zastępca dyrektora szpitala przekazał słowa dyrektora szpitala, ks. Mario Cucarolo, kamilianina, podsumowujące trudną drogę, jaką szpital przebył od momentu powstania, niedługo po trzęsieniu ziemi w 1988 roku, z inicjatywy papieża Jana Pawła II, przy finansowym i profesjonalnym wsparciu Konferencji Episkopatu Włoch, rządu włoskiego oraz Caritas Italia. Przypomniał słowa Ojca Świętego wypowiedziane podczas otwarcia szpitala 7 października 1991 roku: „Drodzy bracia w Chrystusie, szpital im. Matki Bożej z Nareku, wraz z innymi obiektami, które Kościół katolicki zechciał ofiarować narodowi ormiańskiemu, który ucierpiał w tragicznym trzęsieniu ziemi w 1988 roku, jako znak miłości wiernych, stał się żywym pomnikiem chrześcijańskiej miłości i solidarności. Taki bowiem jest Kościół – wspólnota zrodzona z miłości Boga, która w miłości odnajduje sens swojego istnienia, swój jedyny interes i swój jedyny cel”. 

Powiedział o tym, jak trzej ojcowie kamilianie zostali wysłani przez papieża do Aszocka w 1991 roku, aby pracować w nowo powstałym szpitalu – początkowo tylko na sześć miesięcy, ale o. Mario kontynuował swoją posługę i pozostaje w Armenii do dziś.
Przytoczył kilka liczb świadczących o skutecznej i intensywnej pracy szpitala.  Do 2012 roku wszystkie usługi medyczne były świadczone całkowicie bezpłatnie. Od tego czasu niektórzy pacjenci płacą jedynie 20%  tego, co zapłaciliby w innych placówkach medycznych. Oprócz usług medycznych, setki rodzin z okolicznych wiosek, za pośrednictwem o. Mario, otrzymały pomoc charytatywną od włoskich filantropów: 50 domów i małych gospodarstw rolnych zostało przekazanych potrzebującym rodzinom. Opiekę zdrowotną i pomoc społeczną w szpitalu zapewniły Caritas Italia, Konferencja Episkopatu Włoch, ojcowie kamilianie, darczyńcy prywatni, wspólnoty kościelne i organizacje skupiające wolontariuszy. 
Od momentu powstania, duchowni ormiańskiego Kościoła  katolickiego regularnie odprawiają w tutejszej kaplicy msze święte, udzielają sakramentów oraz modlą się za personel i pacjentów szpitala. Obecnie duchową opiekę w szpitalu sprawuje ks. Hovsep Galstyan. 
Mario wspomniał także o trudnościach – materialnych i duchowych – które pojawiły się zwłaszcza od 2022 r., gdy darowizny znacznie spadły, a praca szpitala została nawet czasowo zawieszona: „Szczególnie trudno było przekazać ducha św. Kamila pracownikom służby zdrowia – nauczyć ich dostrzegać cierpiącego Chrystusa w pacjencie, a nie tylko w tym chorym człowieku, od którego można dostać pieniądze, zarobić na własne trudności finansowe, ponieważ szpital jest miejscem, w którym pośród choroby, bólu i trudnych doświadczeń człowiek musi czuć, że nie jest sam” .
Wspomniał również siostrę Noelle Locatelli. Była francuską zakonnicą, przeszło dwadzieścia lat posługującą wśród najbiedniejszych i najbardziej potrzebujących w Armenii,, która przez większość życia służyła w szpitalu i zmarła w 2019 r. Była siostrą ze wspólnoty św. Karola de Foucauld, prowadziła z oddaniem rozległą działalność humanitarną. Została uhonorowana najwyższym odznaczeniem państwowym Francji, Legią Honorowa – właśnie tutaj, 2 października 2014 r. w szpitalu w Aszocku. 
Ambasador Włoch, wygłosił przemówienie powitalne. Podziękował ojcu Mario za ogromną pracę na rzecz szpitala. Określił działalność szpitala jako świadectwo przyjaznych stosunków między Włochami i Armenią po trzęsieniu ziemi w 1988 r. Nuncjusz apostolski, bp Giuseppe Pasotto, również złożył gratulacje personelowi szpitala.  
W imieniu abpa Kevorka Noradounguiana, ordynariusza Ordynariatu Ormiańskiego Kościoła Katolickiego dla Armenii i Europy Wschodniej,  o.  Nerses Galstyan przekazał jego słowa, gratulacje i błogosławieństwo. Zwrócił uwag, że po trzęsieniu ziemi w Spitaku Włochy były pierwszym krajem, który udzielił Armenii pomocy i udzielił jej najwięcej. Mówił też o trudnościach towarzyszących powstaniu szpitala, wynikających głównie z różnic  między postsowiecką mentalnością tutejszej ludności a ideologią włoskiego duchowieństwa.  „Aby to wszystko osiągnąć, potrzebne były nie tylko umiejętności, ale i wielka wiara. (…) W imieniu nas wszystkich wyrażam wdzięczność włoskiemu rządowi, Caritas Italia, a zwłaszcza tym, którzy służąc tutaj, poświęcili się dla nas całkowicie. Innym wzorem do naśladowania jest siostra Noel, która pracowała bez oszczędzania. To przede wszystkim posługa nadziei. Dziękujemy również personelowi medycznemu za ich pracę. Niewielu jest gotowych służyć w taki sposób. odległych instytucji, takich jak Szpital w Ashotsku".
Słowa gratulacji i podziękowania przekazali również: s. Arusyak Sachonyan,  dyrektorka medyczna szpitala, a także pacjenci i matki rodzin korzystających ze szpitalnej pomocy charytatywnej.

Dzień jubileuszu zakończył się poczęstunkiem w ciepłej i przyjaznej atmosferze. 

To zdjęcie, które wam pokazuję, jest moim zdjęciem. Ojciec trzyma mnie na rękach, a matka moją siostrę – fotografia została zrobiona na samym początku tworzenia się naszej rodziny. Później, po nas, urodziło się jeszcze dwóch synów, a ja wstąpiłem do klasztoru.
To zdjęcie jest dla mnie bardzo cenne: kryje się za nim wiele historii. Najważniejsze jednak, że na tej fotografii miałem półtora roku.
Mój ojciec był sierotą w czasie ludobójstwa Ormian. W tamtym okresie, wstępując do zgromadzenia salezjanów, został wysłany do Włoch, gdzie dorastał, studiował i przygotowywał się do kapłaństwa.
Pewien misjonarz poinformował go, że na pograniczu Turcji i Syrii jest ktoś, kto może być członkiem jego rodziny. Ojciec pojechał tam i odkrył, że to jego rodzony brat. Ten brat nie zgodził się, by kontynuował formację kapłańską i nalegał, by założył rodzinę.
Wtedy ojcu przedstawiono sierotę, która ocalała z ludobójstwa jedynie wraz z matką. Zawarli małżeństwo pod warunkiem, że ich pierwsze dziecko – niezależnie od tego, czy będzie chłopcem czy dziewczynką – zostanie poświęcone służbie Bogu. Ojciec postawił sprawę jasno: „Jeśli to przyjmiesz, pobierzemy się; jeśli nie – każde z nas pójdzie swoją drogą”.
Tak się stało, że w wieku dziewięciu lat wstąpiłem do klasztoru, a osiemnaście lat później zostałem wyświęcony na wardapeta (mnicha-kapłana).
Mój ojciec był blisko związany z kilkoma duchownymi. Dwaj z nich są dziś na drodze do kanonizacji: kardynał Agadżanian i arcybiskup Zohrabian. Zachowałem część korespondencji, którą ojciec do nich wysyłał i od nich otrzymywał. W tych listach wraca jeden temat: jego pragnienie, by syn został świętym kapłanem.
Ja świętym nigdy nie byłem, ale ojciec chciał, żebym przynajmniej szukał tej drogi. Pisał do nich i prosił o modlitwę, abym doszedł do świętego kapłaństwa.
Czasem czytam te listy i próbuję zrozumieć jego emocje: czego ode mnie oczekiwał – i jak wyglądało to w zderzeniu z moją ludzką słabością. I wciąż staram się iść tą drogą, którą on pragnął dla mnie.

Na początku homilii Katolikos przywitał i pobłogosławił księży - ormiańskich i łacińskich - koncelebrujących z nim mszę św., a także wszystkich zgromadzonych w katedrze. Wyraził wielką radość z obecności wielu dzieci w kościele. To równocześnie ich święto. Są jak Aniołowie, którzy przynieśli wiadomość o narodzeniu zbawiciela Chrystusa.
Zadziwiające, że tak jak dzisiaj śpiewamy, Zbawiciel zechciał przyjść na ziemię właśnie w taki sposób - wejść w historię człowieczeństwa i narodzić się jako dziecko.  Leżący w ciemnej stajence, wśród zwierząt, stał się Światłem dla ciemności świata. On zbawiciel, on Boży Syn.
Bóg Ojciec wysłał aniołów, by obwieścili tą radość, i posłał ich do pastuszków, do biednych ludzi, a nie do tych, którzy żyją w pałacach. I w ten właśnie sposób Bóg zwraca się do nas z przesłaniem: być Pasterzem. Byśmy byli Pasterzami w tym świecie. Nie tylko duchowni, ale każdy z nas, na swoim miejscu,  ma być Pasterzem. Ojcowie i matki, to Pasterze dla swoich rodzinach, dla swoich dzieci. Ma się to przejawiać w byciu świadkiem, w dawaniu świadectwa o Chrystusie.

W dniach 11-13 lipca 2024 r. we wspólnocie Dzithankov (wioska na granicy prowincji Szirak i Aragacoton), parafia pw. Świętego Krzyża zorganizowała trzydniowy "obóz podwórkowy" (takie naszae "półkolonie"?) pod patronatem Ordynariatu Kościoła Ormiańskokatolickiego. Dzieci z gminy Dzithankov spędziły niezapomniane dni. Uczestniczyły w mszach św., miały lekcje katechizmu.
Ale też przygotowano dla nich różnorodne zabawy: intelektualne, sportowe, tańce grupowe, odgadywanie melodii, rysowanie postaci z kreskówek, itp. Ostatniego dnia obozu dzieci udały się z pielgrzymką do wsi Sarnachbjur.
Wyrażono głęboką wdzięczność Administratorowi Apostolskiemu ks. Michałowi Bassalé, z którego błogosławieństwem i wsparciem zorganizowano podwórkowe obozowisko, a dzieci z gminy Dzithankov spędziły niezapomniane dni.

W dniach 14-16 lipca we wsi Bavra (tej w Gruzji, bo jest i wioska Bavra w Armenii, prow. Szirak...) zorganizowano obóz dla młodzieży pod przewodnictwem miejscowego księdza Rubena Misisyana.  Trzydniowy obóz rozpoczęła Msza św., a idąc w procesji na miejsce zgromadzenia śpiewano piękne pieśni. Liderzy młodzieży z Bavry,  organizowali codzienne ciekawe i edukacyjne zajęcia dla dzieci - uczestników obozu. Dołączył do nich również brat Hovhannes ze zgromadzenia Mechitarystów oraz seminarzyści diecezjalni brat Yeghishe i brat Hovhannes. Powierzano im wychowanie religijne dzieci.
Celem obozu, wypełnionego Świętą Liturgią, modlitwą, nauką religii, pieśniami, tańcami, zabawami i dobrą atmosferą, było wzmocnienie miłości, wiary i chrześcijańskich zachowań w relacjach międzyludzkich wśród dzieci.
Oczywiście ostatniego dnia obozu nie zabrakło tortu i wręczenia prezentów, co sprawiło, że dni obozowe jeszcze bardziej zapadły młodym ludziom w pamięć

»  artykuły w j. ormiańskim (strona Ordynariatu Ormiańskiego Kościoła Katolickiego dla Armenii i Europy Wschodniej): 

»  Bavra                      »  Dzithankov