default_mobilelogo

Astwacahajnutiun  – Bóg się nam objawił!
6 stycznia 2018 we Wrocławiu

Długo nie gościliśmy we Wrocławiu księdza ormiańskokatolickiego z posługą duszpasterską dla wiernych. Z tym większą radością przyjęliśmy deklarację ks. prof. Józefa Naumowicza o gotowości odprawienia świątecznej Mszy św. dla dolnośląskiego środowiska ormiańskiego i ich sympatyków w sam dzień 6 stycznia – Święto Epifanii. Po odprawieniu mszy w godzinach dopołudniowych w Gliwicach, na popołudnie Kapłan przybył do Wrocławia, a wraz z nim ministrant Jakub Szyszko.

Lokalne siły stawiły się oczywiście również. Ojciec Marek Miławicki do asysty, do posługi przy ołtarzu wrocławski ministrant w stopniu ceremoniarza, chętny do nauki posługi podczas mszy ormiańskiej, małżeństwo Ara i Tania Sayeghowie do śpiewania szarakanów, chór „Wrocławscy Madrygalisci” do śpiewania kolęd polskich, bracia Aram i Georg Sayeghowie do gry na instrumentach… Tak więc asysta i oprawa muzyczna podniosłej liturgii sprawowanej w kościele Bożego Ciała była liczna, różnorodna i bardzo uroczysta.

Na ten dzień, według ormiańskiego kalendarza liturgicznego, przypadła Ewangelia według św. Mateusza „Mędrcy ze Wschodu” (Mt, 2, 1-12): Gdy zaś Jezus narodził się w Betlejem w Judei za panowania króla Heroda, oto Mędrcy ze Wschodu przybyli do Jerozolimy i pytali: «Gdzie jest nowo narodzony król żydowski?...

W kazaniu Kapłan objaśniał znaczenie natury wydarzeń, które wspominamy. Powiedział między innymi: Dzisiejsze święto – AstwacahajnutiunObjawienie Boga. Bóg się objawia, ale nie do końca. Jak mówi Stary Testament, kto by Boga zobaczył, by nie przeżył („gdyż żaden człowiek nie może oglądać mojego oblicza i pozostać przy życiu".) Nie przeżył by tej światłości, Ta światłość by go poraziła. Objawia się na tyle, na ile człowiek potrafi tego Boga pojąć. Bóg zniża się, aby człowiek mógł go przyjąć i Bóg staje się człowiekiem, takim jak każdy z nas, żebyśmy mogli Boga poznać, przede wszystkim pojąć Jego miłość.
W tradycji ormiańskiej to święto nazywa się również: Narodzenia i Chrztu Jezusa. W Starym Testamencie przypominamy sobie różne sceny, kiedy Bóg objawia się, to znaczy przemawia do Mojżesza, przemawia do Abrahama, ukazuje się we śnie Jakubowi… Nieustannie przychodzi, nieustannie przemawia do człowieka, nieustanne przekazuje coś o sobie.
Samo narodzenie się Jezusa to już jest objawienie się Boga na Ziemi. Po raz pierwszy w dziejach świata Bóg staje się człowiekiem[…]

Chrzest Jezusa obrazuje obrzęd święcenia wody w asyście czterech ojców chrzestnych, wybranych spośród wiernych. Zgodnie z tradycją poświęconą wodę wierni zabierali do domu w przygotowanych buteleczkach (aby mogła ona czynić domy szczęśliwymi, leczyć chorych, zbawiać dusze, jak też ciała, i była służyła do spełnienia wszystkich potrzeb - modlitwa z błogosławienia wody).

Przed indywidualnym błogosławieństwem krzyżem, ks. Naumowicz odczytał dekret, podpisany przez kard. Kazimierza Nycza, zwalniający (na własną prośbę) ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego z funkcji proboszcza Parafii Południowej pw. św. Grzegorza Oświeciciela.
Na zakończenie mszy św. ksiądz podziękował wszystkim, którzy przyczynili się do tak pięknej liturgii – osobom, które śpiewały, grały, chórowi, organizatorom, wszystkim przybyłym.

Sacrum zakończyło dzielenie się opłatkiem i składanie sobie życzeń świąteczno-noworocznych jeszcze w murach świątyni. Po czym zgromadzeni w kościele wierni przeszli do salki na plebanii – na profanum przy kutii, chrustach, malowanych pierniczkach, owocach i innych słodkościach. W gwarnym i serdecznym spotkaniu jeszcze krótką chwilę uczestniczył ks. Naumowicz, bo już mus wracać do Warszawy, aby następnego dnia odprawić świąteczną Mszę w swej macierzystej parafii.
Organizacją i przebiegiem świątecznego dnia zajęła się wrocławska część Rady Parafialnej Polski Południowej z siedzibą w Gliwicach. Wielki ukłon w stronę ks. Marka Białego, proboszcza parafii Bożego Ciała za życzliwość i przygarnięcie ormiańskiej wspólnoty, i ich sympatyków. Ona jest liczna, co Dostojny Gość z Warszawy widział i słyszał własnymi óczmi i uszmi.

Romana Obrocka

zdjęcia: Romana Obrocka, Piotr Drożdżewski

     

     

      

      

     

     

        
  
  

 Fotorelacji z uroczystości Objawienia Pańskiego, która odbyła się w sobotę 6 stycznia w kościele Miłosierdzia Bożego przy ul. Smoleńsk w Krakowie. Mszę św. odprawił ks. Mirosław Cichoń.
Tradycyjnie, po Mszy św. odbyło się opłatkowe spotkanie OTK u SS. Felicjanek. Z
djęcia: Maria Staszałek

 

 

 


Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski po wręczeniu Prezydentowi RP Andrzejowi Dudzie fotografii przedstawiającej abpa Józefa Teodorowicza, podczas spotkania przedstawicieli Ormian z prezydentem 29 marca 2017 r.
Fot. Krzysztof Sitkowski, Kancelaria Prezydenta RP

Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski zakończył pracę jako proboszcz ormiańskokatolickiej parafii z siedzibą w Gliwicach.
Poza kościołem Trójcy Świętej w Gliwicach sprawował liturgię ormiańskokatolicką w innych ośrodkach na terenie swej parafii południowej, m.in w kościele Bożego Miłosierdzia w Krakowie, w kościele oo. dominikanów lub kościele Bożego Ciała we Wrocławiu, a także na terenie całej Polski.
 
W duszpasterstwie ormiańskim był zaangażowany od 16 lat. Najpierw, po odbyciu studiów i formacji w Papieskim Kolegium Ormiańskim w Rzymie, w 2001 r. został mianowany przez ówczesnego ordynariusza wiernych obrządku ormiańskiego, kardynała Józefa Glempa, duszpasterzem Ormian w archidiecezji krakowskiej, w latach 2002–2009 był duszpasterzem Ormian w Polsce południowej, a od 1 grudnia 2009 r., po utworzeniu trzech parafii omiańskokatolickich w Polsce, został proboszczem parafii południowej pw. św. Grzegorza Oświeciciela z siedzibą w Gliwicach.
To jeden z najbardziej cenionych i zasłużonych przedstawicieli i reprezentantów Kościoła ormiańskokatolickiego w Polsce. Niestrudzony popularyzator wiedzy o historii i kulturze Ormian oraz o obrządku ormiańskim i jego dziejach w naszym kraju. Inicjator zbliżenia między środowiskami tzw. starej i nowej emigracji ormiańskiej. Orędownik sprawy upamiętnienia ofiar ludobójstwa Ormian.
Poza tym jest znany z żywej działalności publicystycznej, także z szerokiej aktywności społecznej, przede wszystkim w Fundacji im. Brata Alberta w Radwanowicach (jak bardzo kocha to, co robi, pokazuje chociażby jego blog czy jego profil na Facebooku) i z kultywowania pamięci o Kresach. Zasłużył się również jako działacz opozycyjny w PRL, potem jako uczestnik i organizator wielu konwojów humanitarnych, m.in. do krajów byłej Jugosławii, Czeczenii, Albanii, Ukrainy itd. Otrzymał wiele nagród, orderów i odznaczeń, m.in. Krzyż Wolności i Solidarności, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Order Uśmiechu.
Ze względów zdrowotnych, a także ze względu na konieczność większego zaangażowania w Fundacji im. Brata Alberta oraz w prace w swej rodzimej archidiecezji krakowskiej, złożył rezygnację z funkcji proboszcza obrządku ormiańskiego. Kardynał Kazimierz Nycz, arcybiskup warszawski, który jest ordynariuszem dla Katolików Obrządku Wschodniego Pozbawionych Ordynariusza Własnego Obrządku, przyjął rezygnację 18 października 2017 r. W dekrecie zwalniającym z funkcji proboszcza kardynał napisał: „Pragnę z serca podziękować Księdzu za cały trud związany z wypełnianiem zadań proboszczowskich. Mam nadzieję, że w miarę możliwości będzie Ksiądz nadal służył środowisku Ormian w Polsce”.
Taką gorącą wdzięczność wyraża także całe środowisko ormiańskie w Polsce, licząc zarazem na dalsze zaangażowanie ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego w sprawy ormiańskie i duszpasterstwo ormiańskokatolickie w Polsce. 
ks. Józef Naumowicz
za: AWEDIS 33/2017

 

 

Ryczeń, Barbórka 2017. Od lewej stoją na schodach: Marek Kubicki, Hubert Kubicki, x. Ryszard Skocz, Wojciech Kubicki i Marcin Dąbrowski.  Fot. Marta Kubicka

Trzeciego dnia grudnia 2017 roku w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Ryczeniu odprawiona została tradycyjna Msza św. w intencji ryczeńskich górników. W jej trakcie proboszcz Ryszard Skocz z Osetna przybliżył zebranym postać św. Barbary, opisując zwyczaje panujące pośród dawnych gwarków, a które częściowo przetrwały pośród górniczej braci do dnia dzisiejszego. Ponadto mając na uwadze, że 4 grudnia mija 79 lat od śmierci Abp Józefa T. Teodorowicza w czasie kazania przypomniał jego postać. Wspomniał o jego działalności religijnej, politycznej i społecznej, szczególny nacisk kładąc na nieprzejednaną postawę patriotyczną i miłość do Najjaśniejszej Rzeczypospolitej. Podał taką postawę za wzór godny do naśladowania przez dzisiejszych polityków.
Należy przypomnieć że w Ryczeniu osoba abpa Józefa Teofila Teodorowicza, ostatniego arcybiskupa ormiańskokatolickiego na terenach Rzeczypospolitej, jest upamiętniona wyjątkowo. W kościelnej galerii wybitnych kaznodziejów znajduje się jego podobizna pędzla Tomasza Wojnowskiego, zaś przed kościołem stoi obelisk poświęcony arcybiskupowi dłuta ryczeńskiego kamieniarza Jacka Tańskiego. Na koniec ksiądz Ryszard poświęcił podobizny postaci św. Barbary będące upominkami od podopiecznych Domu Pomocy Społecznej we Wronińcu dla ryczeńskich górników. Po Mszy św. wykonano pamiątkowe fotografie górników z księdzem proboszczem.

Marek Kubicki, ryczenianin z urodzenia i wyboru,
sztygar z Zakładów Górniczych RUDNA

 
 
28 października 2017 r. z okazji II Dnia Ormiańskiego w Oławie, zorganizowanego przez Powiatową i Miejską Bibliotekę Publiczną "Koronka" w Oławie i Fundację Armenian Foundation, w Sanktuarium NMP Matki Pocieszenia została odprawiona msza św. ormiańskokatolicka, sprawowana przez ks. prof. Józefa Naumowicza. Posługę kapłańską sprawowali również : o. Marek Miławicki, dominikanin i ks. dr Marcin Kołodziej, którzy przyjechali z Wrocławia. We mszy wział udział ambasador Armenii w Polsce, JE Edgar Gazaryan.
Ks. Józef w dzisiejszej homilii przywołał istotę Krzyża św. Jutro w liturgii ormiańskiej, katolickiej i apostolskiej przypada święto Odnalezienia Krzyża Pańskiego. Ksiądz przypomniał też Święto Podwyższenia Krzyża. Krzyż jest w historii kultury istotą wiary. Krzyż i Maryja, to zestawienie przypomina nam o sensie egzystencji, przypomina o Bogu, o zbawieniu. Ormianie są przykładem umiłowania Krzyża św. Odwołał się do ormiańskich chaczkarów, które są symbolem życia. Człowiek nie szuka cierpienia, ale kiedy doznaje go, właśnie krzyż daje siłę w pokonywaniu cierpienia. W związku ze zbliżającym się Świętem Zmarłych, podkreślił, by w zadumie stojąc przy grobach i patrząc na krzyż pamiętać o modlitwie za nich. Szczególnie 2 listopada, by modlić się za wszystkich zmarłych.
Msza św. sprawowana była za duszę śp. Anny Axentowicz, ale ksiądz prosił, by w modlitwie pamiętać również o pomordowanych Ormianach w czasie rzezi Ormian w 1915 r. Modlilić się o to, byśmy my również kiedyś stanęli przed Bogiem czyści, szlachetni, idący w kierunku światła Pana. Niech towarzyszy nam nadzieja.
Ks. prof. Naumowicz wspomniał również o chorym ks. Tadeuszu Isakowiczu-Zaleskim, proboszczu Ormiańskokatolickiej Parafii Południowej pw. św. Grzegorza Oświeciciela i prosił o modlitwę za Niego.
Po mszy św. wierni podeszli do tablicy upamiętniającej pomordowanych w 1915 roku Ormian i uczcili ich pamięć wspólna modlitwą.
Blandyna Rosół-Niemirowska



zdjęcia: Blandyna Rosół-Niemirowska; FB  Powiatowej i Miejskiej
Biblioteki Publicznej w Oławie i FB Edgara Gazaryana 

 

W bieżącym okresie liturgicznym, w dniu Bożego Ciała, przypominane jest ważne dla Kościoła Katolickiego wydarzenie sprzed 20 lat.. Od 25 maja do 1 czerwca 1997 roku odbywał się we Wrocławiu 46. Międzynarodowy Kongres Eucharystyczny, pod hasłem: Eucharystia i wolność.
Drugiego dnia kongresu, 26 maja, przypadała uroczystość Ciała i Krwi Pańskiej. Rozważano temat Eucharystia źródłem wolności.
Tego dnia po Mszy św. w Hali Ludowej (obecna nazwa Hala Stulecia) procesja Bożego Ciała, w której uczestniczyło kilkadziesiąt tysięcy ludzi, przeszła ulicami Wrocławia do Katedry.

 

Miało też wtedy miejsce wyjątkowe dla Ormian Polskich wydarzenie. Szóstego dnia Konkresu, w piątek 30 maja, o godz. 18.00, w kościele dominikanów pw. św. Wojciecha odprawiona została uroczysta Msza św. w obrządku ormiańskim. Głównym celebransem był Wielce Błogosławiony Howannes Bedros (Jan Piotr) XVIII Kasparian, Patriarcha – Katolikos Ormian, w asyście Arcybiskupów i Biskupów obrządku ormiańskiego. Po Mszy św. w kaplicy św. Józefa miało jeszcze miejsce spotkanie Katolikosa ze środowiskiem Ormian polskich.
Patriarcha Kasparian odwiedził Polskę dwukrotnie: w roku 1989 (koronował wówczas obraz Matki Bożej Łysieckiej w kościele ormiańskokatolickim pw. św. Trójcy w Gliwcach) i 1997 właśnie podczas Kongresu Eucharystycznego we Wrocławiu.

Kongres był jednym z najważniejszych wydarzeń religijnych w życiu Europy Środkowo-Wschodniej, odbudowującej już wówczas swoją tożsamość po pół wieku zniewolenia moralnego i politycznego. Był również wyjątkowym wydarzeniem duszpasterskim w życiu Kościoła w Polsce, poszukującego odpowiednich do aktualnej sytuacji społecznej form uczenia się wolności przy uwzględnieniu tradycyjnych wartości kształtujących przez wieki naszą narodową tożsamość. Stanowił także ważne wyzwanie i program dla Wrocławia i całego Kościoła na Dolnym Śląsku.
Ojciec Święty pragnął, aby Kongres mógł odbyć się w Europie Środkowo-Wschodniej (poprzedni, 45. miał miejsce w Sewilli) po to, by ukazać ludom tej części naszego kontynentu kojącą moc Bożego działania, które najpełniej dokonuje się przez Eucharystię. Papież wybrał Polskę na miejsce Kongresu zapewne dlatego, że w tej części świata szczególnie żywy jest kult eucharystyczny i że właśnie tutaj rozpoczął się proces odnowy społeczno-moralnej tej części Europy, co już na zawsze pozostanie historyczną zasługą Polaków. 

Ojciec Święty przypomniał wówczas, że Kongres odbędzie się we Wrocławiu, w samym sercu Europy – tej Europy, która dla dobra całej ludzkości musi zachować lub odnaleźć swoje chrześcijańskie korzenie. W tym mieście, którego bramy są otwarte ku Wschodowi i które ma bardzo wyraźny charakter ekumeniczny. Kongres miał także odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób wyzwolić się od wszystkiego, co nie pozwala chrześcijanom zgromadzić się razem wokół Eucharystii.

Program Kongresu, osnuty wokół jego zasadniczego tematu Eucharystia i wolność, skonstruowany był w ten sposób, iż każdy z jego kolejnych dni miał własny motyw przewodni:
Wolni w spotkaniu z Chrystusem; Wolność dzieci Bożych; Świadkowie prawdy i wolności; Wyzwolenie z grzechu; Eucharystia źródłem wolności; Chrystus wyzwala i jednoczy; Maryja wzorem wolności; Ku wolności wyswobodził nas Chrystus;

Dwa ostatnie dni 46. Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego miały wyjątkowy charakter ze względu na udział w nim Ojca Świętego, który przybył do Wrocławia 31 maja i – w ramach Kongresu – uczestniczył wspólnie z duchowieństwem w adoracji Najświętszego Sakramentu w Katedrze Wrocławskiej. Już wtedy wyraził publicznie to, co było najgłębszym sensem Kongresu. „Wszyscy razem – mówił – pragniemy dać wyraz naszej głębokiej wierze w Eucharystię i naszej gorącej wdzięczności za eucharystyczny pokarm”. Po południu Papież przewodniczył Wielkiej Modlitwie Ekumenicznej w Hali Ludowej.

Następnego dnia, 1 czerwca, papież Jan Paweł II uroczyście zakończył Kongres podczas Statio orbis – Mszy Świętej, której przewodniczył w centrum Wrocławia.

Na podstawie: „Wspominając Kongres Eucharystyczny”,
ks. Piotr Nitecki Nowe Życie, czerwiec 2007

zdjęcia: Elżbieta Łysakowska - własne archiwum; Gazeta Wrocławska

.

24 KWIETNIA - MODLITWA

24 kwietnia – nie dzień wcześniej, nie dzień później – modliliśmy się i wspominali we Wrocławiu Ofiary Ludobójstwa Ormian 1915 roku. Bez względu na bieżące sympatie i antypatie, poglądy i politykę – w sprawach rzezi Ormianie na całym świecie mówią jednym głosem: domagają się uznania tego faktu przez społeczność międzynarodową, a przede wszystkim przez samych sprawców – Turków.
Modlitwą była Msza św. sprawowana przez ks. Rafała Krawczyka, modlitwą był wieczorny koncert klasycznej i liturgicznej muzyki ormiańskiej przygotowany przez prof. Arego Sayegha. Hołdem i modlitwą było zgromadzenie przy Chaczkarze. Modlitwę odmówili księża – Rafał Krawczyk i Marcin Kołodziej oraz ojciec Marek Miławicki . Kwiaty pod Chaczkarem składali przedstawiciele władz państwowych i samorządowych oraz organizacji społecznych. Wygłoszenie rysu historycznego, w języku polskim i języku ormiańskim, należało do młodzieży ormiańskiej – Anny Kocharyan i Diany Howakimian. Upominaniem się o dawanie świadectwa w polskojęzycznej prasie i literaturze była prelekcja ojca Marka Miławickiego.
Mszę św. ormiańskokatolicką w kościele Bożego Ciała odprawił ks. Rafał Krawczyk, duszpasterz już na stałe pracujący w Armenii jako proboszcz wszystkich parafii w regionie Aszock (prowicja Szirak). Asystował mu kapłan rzymskokatolicki – ks. dr Marcin Kołodziej, który przygotowuje się do nauki obrządku ormiańskokatolickiego.
Liturgiczny śpiew ks. Rafała, zupełnie niespodziewanie, wzbogacił szarakanem w czasie Komunii Św. Aram Gabaghchouryan. Zabrzmiało to jak głos z Nieba, bo solista wieczornego koncertu stał z tyłu kościoła i był niewidoczny dla wiernych.
Część czytań, do których włączyli się wierni, była czytana po polsku, a kazanie ks. Rafał wygłosił w językach ormiańskim i polskim. Przy ołtarzu został wystawiony wizerunek ormiańskiego arcybiskupa Ignacego Maloyana (1869 – 1915) , błogosławionego kościoła ormiańskokatolickiego, który zginął męczeńską śmiercią podczas rzezi Ormian. W kazaniu ks. Rafał powiedział m.in.:
Sto dwa lata temu dokonała się straszna zbrodnia. I z tego wydarzenia trzeba umieć wyciągać wnioski. Każdy – każdy – kto nosi w sobie naturę ludzką powinien wyciągnąć jakieś wnioski. Bo to, co się wtedy wydarzyło było nieludzkie. I trzeba się też modlić za tych, którzy nie skorzystali z właściwie ukształtowanego ludzkiego sumienia.
Ale pamiętajmy, że Chrystus powstał z martwych. Błogosławione zmartwychwstanie Pańskie. I trzeba mieć nadzieję, że za wstawiennictwem błogosławionego arcybiskupa Maloyana, osoby, które oddały życie za wiarę w Jezusa Chrystusa będą cieszyć się radością Nieba.
Wspominał też współczesne ofiary prześladowań: chrześcijan na Bliskim Wschodzie. Pełniąc posługę duszpasterską w Armenii, na co dzień pracuje z chrześcijańskimi uciekinierami z Syrii i dzieli ich ból.

Jeszcze warto uzupełnić, że Aram Gabaghchouryan jest Ormianinem, uciekinierem z Aleppo, który schronienie znalazł w Armenii. Będąc gościem rodziny Sayeghów, dał nam okazję wysłuchania śpiewu, który otwiera duszę jak zaczarowany kluczyk. Następny, wspólny koncert z braćmi Aramem i Georgiem Sayeghami 29 kwietnia w Klebarku Wielkim w kościele u ks. Henryka Błaszczyka.

Romana Obrocka

     

    
Wrocław, 24 kwietnia 2017, godz. 16.30. Msza św. ormiańskokatolicka w kościele pw. Bożego Ciała. 

   
Wrocław, 24 kwietnia 2017, godz. 20.00, koncert w kościele pw. św. Wojciecha.
zdjęcia: Romana Obrocka
FB Ambasadora Armenii Edgara Gazaryana 
 
 
 

Wczoraj w Krakowie Ormianie i Polacy wspólnie uczcili ofiary ludobójstwa, które 102 lata temu rząd turecki przeprowadził na swoich chrześcijańskich obywatelach (Ormianach, Grekach, Asyryjczykach). Najpierw msza św. ormiańskokatolicka w kościele św. Mikołaja, a następnie uroczystości pod Chaczkarem, który 17 kwietnia 2004 r. poświęcił śp. ks. kardynał Franciszek Macharski. W uroczystości udział brali przedstawiciele Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne - Կրակովի Հայ Համայնք i uczniowie Szkółki Ormiańskiej.

ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski
zdjęcia: Adam Kieniewicz

 

GLIWICE, NIEDZIELA 23 KWIETNIA 2017, MSZA ŚW. GODZ. 11.00

Po mszy św. złożenie wieńców i zapalenie zniczy pod Chaczkarem przy kościele ormiańskim św. Trójcy w Gliwicach dla upamiętnienia 102. rocznicy Ludobójstwa Ormian w Turcji.
Wieńce złożyli przedstawiciele wojewody śląskiego i Związku Ormian im Abp Józefa Teodorowicza.
Jutro uroczystości w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu

Zdjęcia Wojciech Bujak i Małgorzata Wojewoda

 

Po mszy św. wspólna modlitwa, zapalenie zniczy i złożenie kwiatów przy Chaczkarze z udziałem Ambasadora Armenii w Polsce i oficjalnych delegacji, następnie koncert muzyki ormiańskiej klasycznej i liturgicznej.
Uroczystości objął patronatem JE Ambasador Armenii w Polsce Edgar Gazaryan.

Drodzy Ormianie i Przyjaciele Ormian!
Serdecznie zapraszam do Wrocławia
na uroczystą Mszę św. ormiańskokatolicką w 102. rocznicę Ludobójstwa Ormian,
którą odprawi
ks. RAFAŁ KRAWCZYK
duszpasterz z Armenii
w poniedziałek, 24 kwietnia 2017 roku o godzinie 16.30
w kościele Bożego Ciała we Wrocławiu
ul. Bożego Ciała 1 (wejście od ul. Świdnickiej)
 
Msza św. będzie odprawiona w intencji Ofiar Ludobójstwa
a także wszystkich prześladowanych i zamordowanych chrześcijan.

z Panem Bogiem,
ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski
proboszcz ormiańskokatolickiej parafii południowej w Gliwicach
pw. św. Grzegorza Oświeciciela

» PROGRAM WROCŁAWSKICH UROCZYSTOŚCI 24 KWIETNIA 2017


ORAMIANIE POLSCY
Ormianie Polscy, jak kto woli Polscy Ormianie. Kto to jest? Takie pytanie zadawali sobie niezorientowani widzowie „Kroniki Krakowskiej” TVP Kraków 20 stycznia 2017 roku, gdy pokazano migawki ukazujące składanie kwiatów przed sarkofagami Króla Kazimierza Wielkiego oraz Króla Władysława Jagiełły na Wawelu. Uczyniły to środowiska ormiańskie w Polsce, z okazji 650 tej rocznicy podpisania przez Króla Kazimierza Wielkiego przywileju dla tej nacji w Monarchii Polskiej. Jaki to był przywilej? Najprościej mówiąc, przywilejem było zrównanie praw polskich Ormian z pozostałymi obywatelami kraju.
Wtedy już Ormianie wyróżniali się wielką przydatnością dla funkcjonowania Królestwa Polskiego, w szczególności w obszarach: dyplomacji, handlu i wojskowości. Okazuje się, że po tylu wiekach pozostały namacalne ślady ich aktywności. Na te tematy napisano wiele książek i prac naukowych, a współcześni badacze odkrywają coraz to nowe wątki bardzo wartościowej działalności Ormian polskich. Warto zapoznać się bardziej szczegółowo ze zjawiskiem: „Ormianie polscy – patrioci polscy na przestrzeni wieków”. Może to hasło będzie inspiracją dla kolejnej pracy naukowej. Tyle tytułem wstępu.
Wróćmy do 20 stycznia 2017 roku w Krakowie. W auli Collegium Maius prof. dr hab. Krzysztof Stopka przedstawił (stojąc na tle drewnianego posągu Kazimierza Wielkiego z XIV wieku) historię powstania przed 650 laty dokumentu opatrzonego pieczęciami królewskimi w języku łacińskim. Dokument zachował się do naszych czasów i stanowił podstawę dla Polskich Ormian w uzyskiwaniu kolejnych przywilejów królewskich na przestrzeni wieków. Nawet rozbiory w wypadku zaboru austriackiego nie pozbawiły całkowicie wcześniej nadanych praw. Dopiero II Wojna Światowa „wymazała” środowisko Ormian Polskich z komunistycznej rzeczywistości PRLu. Dlatego nie można się dziwić, że w Kolegiacie Św. Anny, gdzie ksiądz-Isakowicz Zaleski odprawił mszę świętą w obrządku ormiańskim, uczestniczyło w niej wielu sympatyków i przyjaciół Ormian Polskich, a ich samych było niewielu w porównaniu z dawnymi laty.
Pan Ambasador Armenii był szczęśliwy, że mógł uczestniczyć w tych uroczystościach. Czuł oddech tych setek tysięcy Jego pobratymców, którzy przez wieki budowali Polskę jako swoją ojczyznę mając w sercu pamięć o miejscu pochodzenia swych przodków, czyli o Armenii.
Wieczorne spotkanie w Sali Kazimierzowskiej Collegium Maius było okazją do rozmów i wspomnień. Wiele osób indywidualnie, nawzajem dziękowało sobie za zorganizowanie tej uroczystości. Szczególnie oblegany był prof. dr hab. Krzysztof Stopka oraz dr hab. Andrzej Zięba. Tradycyjnie wiele pytań zadawano księdzu Tadeuszowi Isakowiczowi-Zaleskiemu oraz znamienitym Gościom. Ja zaliczam się do tych Ormian Polskich, których przodkowie czerpali korzyść z przywileju Króla Kazimierza Wielkiego oraz kolejnych królów potwierdzających i rozszerzających kolejne nadania przywilejów.
Myślę, że planowane kolejne uroczystości przyniosą wiele radości i wzruszeń w środowisku Ormian Polskich oraz ich sympatyków i przyjaciół.

Jacek Nikorowicz

Składanie wieńców przy grobach królów Kazimierza Wielkiego i Władysława Jagiełły

     

     

Opisy zdjęć od lewej: ♦ Delegacja ormiańska na schodach katedry wawelskiej przed złożeniem wieńców. ♦ Wystąpienie Bogdana Kasprowicza (Związek Ormian w Polsce im. Ks. Abpa Józefa Teodorowicza) przed złożeniem wieńców. ♦ Delegacje składające wieńce przy grobie Władysława Jagiełły. Od prawej: Maciej Wilamowski, dyrektor Biura Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (w imieniu prezydenta RP), Vigen Yeremyan (Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne), Edgar Ghazaryan, ambasador Republiki Armenii w Polsce, Karen Shahumyan i Ararat Kocharyan (Towarzystwo Ormian Polskich). ♦ Edgar Ghazaryan, ambasador Republiki Armenii w Polsce, składa wieniec przy grobie Władysława Jagiełły. ♦ Przedstawiciele Ormian polskich przed grobem króla Kazimierza Wielkiego. ♦ Modlitwa Ojcze Nasz (Hajr Mer) w języku ormiańskim przy grobie Kazimierza Wielkiego. ♦ Wieńce u grobu króla Kazimierza Wielkiego. ♦  Przed grobem króla Kazimierza Wielkiego.

Wykład prof. Krzysztofa Stopki o okolicznościach i znaczeniu dokumentu z 1367 roku  w Auli Jagiellońskiej Collegium Maius

     

     

Opis zdjęć od lewej: ♦  Wykład prof. Krzysztofa Stopki pt. "Okoliczności i znaczenie dokumentu z 1367 roku". ♦ Edgar Ghazaryan, ambasador Republiki Armenii w Polsce, ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski słuchają wykładu. ♦ Przemawia Edgar Ghazaryan, ambasador Republiki Armenii w Polsce. ♦  W pierwszym rzędzie od prawej: o. Marek Miławicki, ks. prof. Józef Wołczański, ks. prof. Tadeusz Panuś, ks. Henryk Błaszczyk. ♦ Słuchacze wykładu; w pierwszym rzędzie na dole siedzą m.in. od prawej: Krzysztof Stefanowicz (Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne), Armen Artwich (wicedyrektor Departamentu Doskonalenia Regulacji Gospodarczych w Ministerstwie Rozwoju), Monika Agopsowicz (Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich), Gagik Parsamian (Związek Ormiański w Gdańsku), dr Maciej Janik (Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne). ♦ Wspólne zdjęcie przedstawicieli organizacji ormiańskich przed rzeźbą portretową króla Kazimierza Wielkiego z roku ok. 1380 (zbiory Muzeum UJ), stoją od prawej: Karen Shahumyan (Centrum Rozwoju Stosunków Ormiańsko-Polskich), prof. Ara Sayegh (Politechnika Wrocławska), Armen Artwich (wicedyrektor Departamentu Doskonalenia Regulacji Gospodarczych w Ministerstwie Rozwoju), Krzysztof Strzałka (Departament Dyplomacji Publicznej i Kulturalnej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych), dr med. Adam Domanasiewicz (Towarzystwo Ormian Polskich), Edgar Ghazaryan (ambasador Republiki Armenii w Polsce), Bogdan Kasprowicz (Związek Ormian w Polsce im. Ks. Abpa Józefa Teodorowicza), Krzysztof Stefanowicz (Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne), Anna Olszańska (Związek Ormian w Polsce im. Ks. Abpa Józefa Teodorowicza), Wojciech Bujak (Gliwice), prof. Krzysztof Stopka (Uniwersytet Jagielloński), Krzysztof Mojzesowicz (Towarzystwo Ormian Polskich), Monika Agopsowicz (Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich), Maria Staszałek (Rzeszów), Gagik Parsamian (Związek Ormiański w Gdańsku), Katarzyna Agopsowicz (Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne), Zosia Malkiewicz (Kraków).

Msza św. w obrządku ormiańskim w Kolegiacie Uniwersyteckiej Św. Anny

     

     

      

Opis zdjęć od lewej: ♦ Msza św. ormiańskokatolicka celebrowana przez ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego. ♦ Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski (przy ołtarzu), przed ołtarzem: ks. Henryk Błaszczyk, ks. Cezary Annusewicz, Jakub Szyszko, o. Marek Miławicki, ks. Tadeusz Panuś, proboszcz kolegiaty. ♦ Ks. Tadeusz Panuś wita wszystkich uczestników mszy św. ♦ Przy ołtarzu ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski. ♦ W stallach siedzą m.in. członkowie chóru Ormiańskokatolickiej Parafii Centralnej im. św. Grzegorza z Nareku w Warszawie. ♦ Ks. Cezary Annusewicz czyta Ewangelię. ♦ Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski wygłasza kazanie, błogosławi Biblią. ♦ Mszę św. koncelebrowali wszyscy obecni księża, a bezpośrednio przy ołtarzu: ks. Cezary Annusewicz i o. Marek Miławicki.

zdjęcia: Maria Ohanowicz-Tarasiuk,
Władysław Deńca, OTK, Gość Niedzielny


Czy ksiądz jest, czy go nie ma – Msza wychodzi

Że pogoda może spłatać figla, przekonaliśmy się o tym na własnej skórze w ostatni świąteczny a mroźny weekend. Zgodnie z ustalonym harmonogramem świętowania Objawienia Pańskiego – ormiańskiego Astwacahajnutjun – przygotowywaliśmy się we Wrocławiu na 8 stycznia. Już zwyczajowo – o godz. 16 Msza św. w kościele Bożego Ciała, a po Mszy „Opłatek” przygotowany dla licznych gości, bo nasze spotkania cieszą się dobrą frekwencją.
Ok. godz. 14.30 dotarła do nas rozpaczliwa wiadomość od. Ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, że na trasie A4 doszło do 3 karamboli, trasa jest zablokowana, i że najprawdopodobniej Ksiądz nie zdąży dojechać do Wrocławia na czas. Ale zgodnie z zasadą „czy ksiądz jest, czy go nie ma – Msza wychodzi” (anegdota, której przyczyna wydarzyła się onegdaj w Obornikach Śląskich – do opowiedzenia w innym miejscu) wszystko odbyło się zgodnie z planem czasowym. Sytuację uratowała przytomność umysłu „wikarego” – Elżbiety Łysakowskiej, na której prośbę o odprawienie Mszy św. rzymskokatolickiej życzliwie odpowiedział ks. Marek Biały – proboszcz parafii Bożego Ciała. Wierni – Ormianie i ich Sympatycy – nie opuścili kościoła, mimo że wiele osób, jak się okazało w późniejszych rozmowach, przyszło po raz pierwszy z chęci uczestnictwa w ormiańskiej liturgii. Mszę św. odprawił ksiądz Biały, poświęcił również opłatki, którymi, jeszcze w murach świątyni, dzieliliśmy się, składając sobie życzenia świąteczne i noworoczne. Oczywiście Wrocławscy Madrygaliści ubogacili celebrę śpiewem kolęd.
Po uczestnictwie w sacrum, udaliśmy się na profanum do salki na plebanii gościnnej parafii Bożego Ciała. Na przygotowanym stole znalazły się kutia, domowe chrusty i dekorowane pierniczki oraz owoce, kawa, herbata… To już taki nasz standard opłatkowych spotkań, tym razem wzbogacony o kruche rogaliki, własnoręcznie upieczone przez Jerzego Krzemińskiego, który wraz z żoną Elżbietą przyjechał do nas ze Szczecina. J. Krzemiński jest zapalonym rodzinnym kronikarzem – rodziny bardzo rozrodzonej, w której splatają się losy Łukasiewiczów, Petrowiczów i Markiewiczów. Swoim przebogatym archiwum chętnie dzieli się. Na podstawie jego informacji w www.wiki.ormianie.pl pojawiają się kolejne biogramy Ormian kuckich, które m. in. mam przyjemność publikować.
Chętnym do dzielenia się wiedzą o Ormianach stanisławowskich, był świeżo upieczony doktorant Uniwersytetu Wrocławskiego Andrzej Gliński (rozprawa „Gmina ormiańska w Stanisławowie w II połowie XVII i w XVIII wieku – organizacja, gospodarka, codzienność”, obroniona 23 listopada 2016).
Była to też okazja, aby gorąco podziękować Wrocławskim Madrygalistom za bezinteresowną muzyczną obecność na Mszach. Członkowie chóru zostali obdarowani Kalendarzem 2017 „Portrety polskich Ormian”, wydanym przez Fundację Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich. Grafika Kalendarza należy do Elżbiety Łysakowskiej, a autorem 13 biogramów jest dr hab. Andrzej A. Zięba. Pyszne, kolejne cacuszko mamy w rękach. Lektura – sama radość i zadziwienia, co nam badacz źródeł odsłania.
Trzeba jeszcze podkreślić, że na nasze ormiańskie świętowanie przybyli goście z Oławy, Ryczenia, Warszawy, Raciborza, Obornik Śląskich, oczywiście Wrocławia a także… z Kanady i Paryża! Oficjeli reprezentowała Justyna Matkowska, pełnomocnik wojewody dolnośląskiego ds. mniejszości narodowych i etnicznych.
Organizacją przebiegu dnia, jak zwykle, zajęła się wrocławska część Rady Parafialnej Polski Południowej z siedzibą w Gliwicach.
I był to drugi dzień odświętnego gromadzenia się Ormian we Wrocławiu na początku roku 2017 – roku Jubileuszu 650-lecia diaspory ormiańskiej w Polsce. 7 stycznia w przestronnym refektarzu Ojców Dominikanów miał miejsce przysłowiowy „perski rynek”.

tekst i zdjęcia: Romana Obrocka

» przypomnienie święta Epifanii z 6 stycznia 2016 r. z kazaniem ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego

 

   

Mszę św. odprawił ks. Marek Biały, proboszcz parafii Bożego Ciała.

Oprawa muzyczna, kolędy w wykonaniu Wrocławskich Madrygalistów pod dyrekcją
Haliny Zwiercan.

Nie dla wszystkich gości starczyło miejsc siedzących, ale dla wszystkich starczyło smakołyków, nawet do paczuszek na wynos dla pozostałych w domu członków rodziny. 

Dr Andrzej Gliński oferuje pomoc w poszukiwaniach genealogicznych dotyczących Ormian stanisławowskich

Na przygotowanym stole znalazły się m. in. kutia, domowe chrusty i dekorowane pierniczki

Na nasze ormiańskie świętowanie przybyli goście z Oławy, Ryczenia, Warszawy, Raciborza, Obornik Śląskich, oczywiście Wrocławia i… Kanady