Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցին Լեհաստանում

Historia winiarstwa tego klasztoru, które od 1812 roku do dziś pozostaje klejnotem libańskiego winiarstwa, to wspaniałe świadectwo kreatywności i gospodarności narodu ormiańskiego. Pod świętymi łukami klasztoru, twierdzy ormiańskiej duchowości i kultury, kryje się inny skarb: najstarsza i wciąż działająca winiarnia Libanu, której korzenie sięgają początku XIX wieku.

Stało się to możliwe dzięki indyjsko-ormiańskiemu filantropowi. Tak więc, produkcja tam wina nie zaczyna się w winnicach, lecz w odległym mieście Madras w Indiach, w drugiej połowie XVIII wieku, dzięki dobroczyńcy Michaelowi Aghy Hovhanowi Babumianowi. W duchu patriotycznym, pełnym miłości do Kościoła, przekazał wielką darowiznę na rzecz klasztoru Bzommar i tamtejszego seminarium.
Wizja Babumiana była prosta, ale dalekowzroczna. Chciał, aby ten ośrodek edukacyjny nie cierpiał niedostatku, lecz miał własne, stabilne źródło dochodu. Z jego inicjatywy i dzięki jego środkom finansowym, zgromadzenie zakupiło duże połacie ziemi. Ten krok miał stać się kamieniem węgielnym samowystarczalności ekonomicznej klasztoru Bzommaru.

Narodziny i rozwój winiarstwa miały miejsce w 1812 roku, kiedy zakonnicy, uprawiając podarowane ziemie, uzyskali obfite i wysokiej jakości zbiory winogron. Aby nie zostały zmarnowane i miały dłuższe i bardziej wartościowe zastosowanie, w 1812 roku wpadli na pomysł winiarstwa, stając się jego pionierami w Libanie. Winiarnia w klasztorze Bzommar jest najstarszą wciąż działającą winiarnią w tym kraju. 
Proces fermentacji – przekształcania naturalnych cukrów w alkohol – odbywa się w kontrolowanej temperaturze, zachowując naturalny aromat winogron, co ułatwiają piwnice klasztorne o grubych murach, zapewniające stabilną temperaturę.
Dziedzictwo winiarskie klasztoru Bzommar opiera się na wielowiekowej tradycji, której podstawą są wina czerwone i unikalne tradycyjne wino słodkie. Jego tajemnica polega na tym, że ma wyjątkową naturę naukową i duchową.

Zmiana koloru – mimo że wino wytwarzane jest z białych winogron, symbolizujących świętość i czystość (szczególnie używane podczas Świętej Liturgii), po zakończeniu produkcji przybiera złocistoczerwony odcień, przypominający odcień tufu ormiańskiego.

Proces – uzyskanie naturalnie słodkiego wina w procesie produkcji wymaga ogromnych umiejętności. Doświadczeni mistrzowie doprowadzają fermentację, baz żadnych dodatków, do właściwego momentu, zachowując naturalny cukier winogronowy, który nadaje winu zdrową i szlachetną słodycz.

Rola beczek – dębowe beczki odgrywają szczególną rolę w procesie starzenia win musujących, ponieważ przyczyniają się do trwałości i rozwoju koloru wina.

 (na podstawie artykułu Khorena Pilavjiana, chemika który który przez dwa lata pracował
w piwnicach Bzommar, opisującego ciekawy proces powstawania wina w klasztorze)

 » cały artykuł w j. ormiańskim